Onze trauma’s

 

Overleven. In de natuur is het van groot belang om je genen door te geven, het voortbestaan van je soort te waarborgen. Iedere diersoort heeft diverse strategieën ontwikkeld om hun kans op overleving te optimaliseren. Darwin heeft daar bijvoorbeeld hele mooie studies voor gedaan. Ook wij mensen hebben gedurende onze evolutie diverse strategieën meegekregen om die kans zo groot mogelijk te maken.

1 van die strategieën is dat wij mensen pijnvermijdend zijn. Dat houd bijvoorbeeld in dat als wij onze handen branden aan vuur we leren daar in het vervolg voorzichtiger mee te zijn. Of dat we leren dat water verraderlijk kan zijn als we zien hoe er iemand in verdrinkt. We passen ons gedrag aan. Dat gebeurt allemaal onbewust in ons prachtige, complexe brein. Om precies te zijn, in dat deel dat ze het Neo Cortex noemen. Daarin worden verbindingen (patronen) gemaakt die er voor zorgen dat we bij een volgende keer ons sneller kunnen herinneren wat het gevaar is en hoe adequaat te handel. Het is een heel constructief mechanisme om te leren van ervaringen. Het helpt je overleven.

Een bijwerking van deze strategie is dat soms een ervaring zo heftig, pijnlijk en groot is dat we het bestempelen als trauma. De patronen die ons brein hiervoor aan maakt zijn veelvuldig en sterk en beïnvloeden ons daarom ook sterk en snel. Stel je eens voor dat je als klein kind van 3 jaar oud bij je moeder in de keuken staat te kijken naar het grote fornuis waar in de oven een schaal heerlijke koekjes staat te bakken. Je ben nieuwsgierig naar die lekker koekjes en zet je handjes tegen het glas om ze nog beter te kunnen bekijken. Aauw! 2 behoorlijk verbrande handen zijn het gevolg. En tot overmaat van ramp raakt je moeder ook nog in paniek. Vader wordt er bij geroepen, je handjes moeten onder de koude kraan maar je wil niet omdat je pijn ervaart en je lichaam vol adrenaline zit. Je bent helemaal in de war van alles wat er gebeurt in jezelf en om je heen. Als kleine 3 jarige ervaar je alles als groot. De oven, de pijn, je ouders en hun paniek.

Onbewust zorgt het pijnvermijdende mechanisme ervoor dat deze gebeurtenis wordt opgeslagen zoals deze wordt ervaren. Groot en heftig. En de maatregelen kunnen dan ook rigoureus zijn. Het brein gaat aan het werk. De oven, de koekjes of misschien wel je moeder of je vader worden geassocieerd met deze heftige ervaring. Het mechanisme zorgt er voor dat je misschien bang wordt voor één van deze associaties. Naar gelang je karakter ontwikkel je gedrag die ervoor moet zorgen dat het nooit meer gebeurt. Dit is het vluchten, vechten of bevriezen mechanisme. Een of meerdere van deze 3 reacties wordt geactiveerd zodra je wordt geconfronteerd met een van de gerelateerde associaties.

En het gedrag blijft zich aanpassen naarmate je vaker met deze pijn wordt geconfronteerd. Je hebt er, zeker op jonge leeftijd, geen invloed op. Alles speelt zich af in het onderbewustzijn.
Het mechanisme werkt, het helpt je overleven. Het helpt je voorkomen dat belangrijke hulpmiddelen als handen verder onbeschadigd blijven.

Maar dan word je ouder. Je wordt zelf moeder. En je kinderen willen met mama koekjes bakken. Maar het mechanisme werkt nog steeds. Onbewust word je belemmerd in je natuurlijk manier van omgang met het verlangen van je kinderen om samen met mama koekjes te bakken. Je stelt het uit of houd het helemaal af. Je word soms zelfs boos als je de vraag krijgt. Of je bent tijdens het bakken overbeschermend naar je kinderen. Onbewust bang dat hen overkomt wat jou is overkomen. Elke poging tot koekjes bakken draait uit op frustratie van moeder en kind. Op deze manier kan een volledig onschuldig, functioneel overlevingsmechanisme je op latere leeftijd behoorlijk dwars zitten.
En de kans bestaat dat wat voor jou een trauma is nu ook voor je kinderen een trauma kan worden.

Iedereen draagt van dit soort trauma’s bij zich. Het maakt niet uit welke gebeurtenis er aan vooraf ging. Of het fysieke of emotionele pijn betreft. Hoe lang het duurde. Een trauma is een trauma. En het hoort bij het leven. Het hoort bij ons mens zijn. En goed nieuws! Deze trauma’s kunnen verwerkt worden. Alles wat daarvoor nodig is is een beetje aandacht en bewustzijn. En hoewel sommige trauma’s hard werk vereisen om verwerkt te worden is de beloning daarna zeker de moeite waard.

Uit persoonlijke ervaringen en die uit mijn praktijk levert aankijken en verwerking van dit soort trauma’s een gevoel van rust, ruimte en opluchting op. Daar waar eerst het trauma zich ophield is ruimte ontstaan voor nieuwe dingen. Daar waar energie werd verbruikt om het trauma te dragen is nu energie over om te steken in andere zaken. Soms ontdekken je een nieuw talent in jezelf, leer je nieuwe vaardigheden of zoals in het voorbeeld hierboven kan de moeder haar vaardigheid van het koekjes bakken vergroten en in alle rust aan haar kinderen leren. Hoe mooi is dat?

Trauma’s zijn er nu eenmaal. Ontstaan door een overreactie in ons brein vanwege een natuurlijk mechanisme die ons beschermt. Door op deze manier te kijken naar je trauma’s kun je de manier waarop je ermee omgaat verzachten. De oorzaak ligt in ons. Er is niets of niemand schuldig. Maak die reis naar binnen. En wees maar lief voor alles wat je daar tegen komt. Want jij bent het die ook de oplossing draagt.

Liefs,

Marcel